{"id":15768,"date":"2025-03-04T10:28:42","date_gmt":"2025-03-04T09:28:42","guid":{"rendered":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/?post_type=publications&#038;p=15768"},"modified":"2025-07-18T10:42:15","modified_gmt":"2025-07-18T08:42:15","slug":"le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones","status":"publish","type":"publications","link":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\/","title":{"rendered":"Le droit d\u2019acc\u00e8s \u00e0 la justice environnementale des peuples et communaut\u00e9s autochtones"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Men\u00e9e dans une perspective compar\u00e9e (Europe, Am\u00e9rique du Sud et du Nord) et pluridisciplinaire (droit, anthropologie, sociologie), le rapport interroge le droit d\u2019acc\u00e8s des peuples et des communaut\u00e9s autochtones \u00e0 la justice environnementale, comment le droit d\u2019acc\u00e8s au juge a \u00e9t\u00e9 adapt\u00e9 en mati\u00e8re environnementale et quelles sont les sp\u00e9cificit\u00e9s des juridictions, des recours, des proc\u00e9dures qui permettent aux peuples autochtones de d\u00e9fendre leurs droits environnementaux de mani\u00e8re effective et efficace afin d\u2019obtenir une r\u00e9paration juste et \u00e9quitable en cas d\u2019atteinte \u00e0 leurs droits. Il ressort de l\u2019analyse que ce droit d\u2019acc\u00e8s implique d\u2019une part, de garantir \u00e0 ces peuples un droit d&#8217;acc\u00e8s \u00e0 l&#8217;information et \u00e0 la participation, seul \u00e0 m\u00eame de leur permettre de pouvoir remettre en question des d\u00e9cisions qui, selon eux, n&#8217;auraient pas pris en compte leurs droits et int\u00e9r\u00eats. D\u2019autre part, il s\u2019agit de garantir aux peuples autochtones une protection juridictionnelle effective de leurs droits individuels et collectifs pour lutter contre les injustices environnementales. La recherche met \u00e9galement en \u00e9vidence les d\u00e9fis et les efforts qui ont \u00e9t\u00e9 d\u00e9ploy\u00e9s pour am\u00e9liorer l\u2019acc\u00e8s \u00e0 la justice environnementale et aux voies de recours tels que l\u2019usage de la langue autochtone dans le cadre d\u2019un proc\u00e8s, l\u2019int\u00e9r\u00eat \u00e0 agir, l\u2019invocabilit\u00e9 de la coutume autochtone devant le juge ou encore l\u2019interpr\u00e9tation interculturelle des droits collectifs. Plus globalement, l\u2019articulation harmonieuse et compl\u00e9mentaire entre la justice environnementale \u00e9tatique et la justice environnementale autochtone reste \u00e0 construire. Enfin, on remarque qu\u2019en Am\u00e9rique du Sud et en Europe du Nord, contrairement \u00e0 l\u2019exp\u00e9rience canadienne, les Autochtones ont d\u00e9velopp\u00e9 une v\u00e9ritable strat\u00e9gie de judiciarisation des conflits environnementaux et territoriaux en raison d\u2019une multiplicit\u00e9 des recours judiciaires disponibles. Au regard des r\u00e9sultats obtenus, la recherche envisage une vingtaine de recommandations afin d\u2019am\u00e9liorer le droit d\u2019acc\u00e8s \u00e0 la justice environnementale des peuples et communaut\u00e9s autochtones en France.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0)\" class=\"has-inline-color has-orange-color\">Cette recherche est issue de l\u2019appel \u00e0 projet lanc\u00e9 en 2020 sur le th\u00e8me :&nbsp; Justice et \u00e9cologie<\/mark><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-file\"><a id=\"wp-block-file--media-b2635e86-b8ab-49c0-a873-bfa91ce427da\" href=\"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2025\/03\/21.23_JUSTICE_ENVIRONNEMENT_synthese.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">21.23_JUSTICE_ENVIRONNEMENT_synthese<\/a><a href=\"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2025\/03\/21.23_JUSTICE_ENVIRONNEMENT_synthese.pdf\" class=\"wp-block-file__button wp-element-button\" download aria-describedby=\"wp-block-file--media-b2635e86-b8ab-49c0-a873-bfa91ce427da\">T\u00e9l\u00e9charger<\/a><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-file\"><a id=\"wp-block-file--media-8ecec0f4-940b-4203-affe-24831da97ced\" href=\"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2025\/03\/21.23_JUSTICE_ENVIRONNEMENT_rapport.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">21.23_JUSTICE_ENVIRONNEMENT_rapport<\/a><a href=\"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2025\/03\/21.23_JUSTICE_ENVIRONNEMENT_rapport.pdf\" class=\"wp-block-file__button wp-element-button\" download aria-describedby=\"wp-block-file--media-8ecec0f4-940b-4203-affe-24831da97ced\">T\u00e9l\u00e9charger<\/a><\/div>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>English version below \/ R\u00e9sum\u00e9 en anglais <\/summary>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Carried out from a comparative (Europe, South and North America) and multidisciplinary (law, anthropology, sociology) perspective, the report examines theright of access of indigenous peoples and communities to environmental justice, how the right of access to the courts has been adapted in environmental matters and what are the specific features of the jurisdictions, remedies and procedures that enable indigenous peoples to defend their environmental rights effectively and efficiently in order to obtain fair and equitable compensation in the event of infringement of their rights. It is clear from the analysis that this right of access implies, on the one hand, guaranteeing these peoples a right of access to information and participation, the only way of enabling them to challenge decisions which, in their view, have not taken their rights and interests into account. On the other hand, indigenous peoples must be guaranteed effective legal protection of their individual and collective rights in the fight against environmental injustice. The research also highlights the challenges and efforts that have been made to improve access to environmental justice and remedies, such as the use of the indigenous language in legal proceedings, interest in bringing an action, the invocability of indigenous custom before the judge, and the intercultural interpretation of collective rights. More generally, the harmonious and complementary relationship between state environmental justice and indigenous environmental justice remains to be developed. Finally, we note that in South America and Northern Europe, in contrast to the Canadian experience, the indigenous peoples have developed a litigation strategy to resolve environmental and territorial conflicts before the courts because of the multiplicity of legal proceedings available. In view of the results obtained, the research considers some twenty recommendations for improving the right of access to environmental justice for indigenous peoples and communities i<\/em>n <em>France.<\/em><\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n","protected":false},"featured_media":15769,"template":"","disciplines":[1204,114,733,115],"collections":[119],"publication_tag":[1729,2830,3207,3208,2324],"auteurs":[3206],"class_list":["post-15768","publications","type-publications","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","disciplines-anthropologie","disciplines-droit","disciplines-geographie-demographie","disciplines-sociologie","collections-rapports-de-recherche","publication_tag-acces-a-la-justice","publication_tag-droit-compare","publication_tag-droits-environnementaux","publication_tag-justice-environnementale","publication_tag-peuples-autochtones","auteurs-victoria-chiu"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.1 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Le droit d\u2019acc\u00e8s \u00e0 la justice environnementale des peuples et communaut\u00e9s autochtones<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"le rapport interroge le droit d\u2019acc\u00e8s des peuples et des communaut\u00e9s autochtones \u00e0 la justice environnementale.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Le droit d\u2019acc\u00e8s \u00e0 la justice environnementale des peuples et communaut\u00e9s autochtones\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"le rapport interroge le droit d\u2019acc\u00e8s des peuples et des communaut\u00e9s autochtones \u00e0 la justice environnementale.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"INSTITUT ROBERT BADINTER\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-07-18T08:42:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Capture-decran-2025-03-04-a-10.19.16.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1054\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1488\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/publications\\\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/publications\\\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\\\/\",\"name\":\"Le droit d\u2019acc\u00e8s \u00e0 la justice environnementale des peuples et communaut\u00e9s autochtones\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/publications\\\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/publications\\\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/03\\\/Capture-decran-2025-03-04-a-10.19.16.png\",\"datePublished\":\"2025-03-04T09:28:42+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-18T08:42:15+00:00\",\"description\":\"le rapport interroge le droit d\u2019acc\u00e8s des peuples et des communaut\u00e9s autochtones \u00e0 la justice environnementale.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/publications\\\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/publications\\\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/publications\\\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/03\\\/Capture-decran-2025-03-04-a-10.19.16.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/03\\\/Capture-decran-2025-03-04-a-10.19.16.png\",\"width\":\"1054\",\"height\":\"1488\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/publications\\\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Publications\",\"item\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/publications\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Le droit d\u2019acc\u00e8s \u00e0 la justice environnementale des peuples et communaut\u00e9s autochtones\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/\",\"name\":\"INSTITUT ROBERT BADINTER\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"IRB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/#organization\",\"name\":\"INSTITUT ROBERT BADINTER\",\"url\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/logo-c10014.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/logo-c10014.svg\",\"caption\":\"INSTITUT ROBERT BADINTER\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Le droit d\u2019acc\u00e8s \u00e0 la justice environnementale des peuples et communaut\u00e9s autochtones","description":"le rapport interroge le droit d\u2019acc\u00e8s des peuples et des communaut\u00e9s autochtones \u00e0 la justice environnementale.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Le droit d\u2019acc\u00e8s \u00e0 la justice environnementale des peuples et communaut\u00e9s autochtones","og_description":"le rapport interroge le droit d\u2019acc\u00e8s des peuples et des communaut\u00e9s autochtones \u00e0 la justice environnementale.","og_url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\/","og_site_name":"INSTITUT ROBERT BADINTER","article_modified_time":"2025-07-18T08:42:15+00:00","og_image":[{"width":1054,"height":1488,"url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Capture-decran-2025-03-04-a-10.19.16.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\/","url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\/","name":"Le droit d\u2019acc\u00e8s \u00e0 la justice environnementale des peuples et communaut\u00e9s autochtones","isPartOf":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Capture-decran-2025-03-04-a-10.19.16.png","datePublished":"2025-03-04T09:28:42+00:00","dateModified":"2025-07-18T08:42:15+00:00","description":"le rapport interroge le droit d\u2019acc\u00e8s des peuples et des communaut\u00e9s autochtones \u00e0 la justice environnementale.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\/#primaryimage","url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Capture-decran-2025-03-04-a-10.19.16.png","contentUrl":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Capture-decran-2025-03-04-a-10.19.16.png","width":"1054","height":"1488"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-droit-dacces-a-la-justice-environnementale-des-peuples-et-communautes-autochtones\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Publications","item":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Le droit d\u2019acc\u00e8s \u00e0 la justice environnementale des peuples et communaut\u00e9s autochtones"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/#website","url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/","name":"INSTITUT ROBERT BADINTER","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/#organization"},"alternateName":"IRB","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/#organization","name":"INSTITUT ROBERT BADINTER","url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/logo-c10014.svg","contentUrl":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/logo-c10014.svg","caption":"INSTITUT ROBERT BADINTER"},"image":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/publications\/15768","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/publications"}],"about":[{"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/publications"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15769"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15768"}],"wp:term":[{"taxonomy":"disciplines","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/disciplines?post=15768"},{"taxonomy":"collections","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/collections?post=15768"},{"taxonomy":"publication_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/publication_tag?post=15768"},{"taxonomy":"auteurs","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/auteurs?post=15768"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}