{"id":5883,"date":"2007-04-24T14:57:00","date_gmt":"2007-04-24T12:57:00","guid":{"rendered":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/?post_type=publications&#038;p=5883"},"modified":"2024-08-26T15:30:27","modified_gmt":"2024-08-26T13:30:27","slug":"le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese","status":"publish","type":"publications","link":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\/","title":{"rendered":"Le recours \u00e0 la justice administrative. Pratiques des usagers et usages des institutions"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Les \u00e9tudes sur les relations que les profanes entretiennent avec le droit et des institutions qui s\u2019y rattachent restent rares. En particulier, les conditions d\u2019acc\u00e8s \u00e0 la justice administrative sont largement m\u00e9connues, alors m\u00eame que depuis quelques ann\u00e9es, le nombre d\u2019usagers y faisant appel n\u2019a cess\u00e9 de cro\u00eetre.<br>L\u2019augmentation tendancielle du nombre de saisines de la justice administrative peut \u00eatre regard\u00e9e comme une illustration \u2013 parmi d\u2019autres &#8211; d\u2019une \u00ab judiciarisation \u00bb des rapports sociaux ; la substitution, dans bien des sph\u00e8res, d\u2019un traitement juridique ou judiciaire \u00e0 un autre mode de r\u00e9gulation sociale a \u00e9t\u00e9 souvent relev\u00e9e. Mais la progression des recours \u00e0 la justice administrative peut \u00e9galement \u00eatre envisag\u00e9e \u00e0 l\u2019aune des traits sp\u00e9cifiques du droit administratif (information des administr\u00e9s, quasi-gratuit\u00e9 des recours, dispense fr\u00e9quente du minist\u00e8re d\u2019avocat).<br>Pourtant, en d\u00e9pit de cette apparente facilit\u00e9 d\u2019acc\u00e8s \u00e0 la justice administrative, les usagers m\u00e9contents sont loin d\u2019y recourir syst\u00e9matiquement. L\u2019issue contentieuse d\u2019un conflit est en effet le r\u00e9sultat d\u2019une s\u00e9lection, qui fonctionne \u00e0 la mani\u00e8re d\u2019un \u00ab entonnoir \u00bb.<br>A cet \u00e9gard, le pr\u00e9sent rapport entend expliciter les conditions sociales tr\u00e8s particuli\u00e8res qui, d\u2019une mati\u00e8re \u00e0 l\u2019autre, conduisent des usagers \u00e0 saisir (ou \u00e0 ne pas saisir) la justice administrative. Chaque recours adress\u00e9 au juge peut en effet \u00eatre regard\u00e9 comme le produit d\u2019une pratique ayant caus\u00e9 du tort et d\u2019une comp\u00e9tence \u00e0 transformer ce pr\u00e9judice en contentieux administratif. Les usages sociaux de la justice administrative doivent en effet se comprendre \u00e0 l\u2019aune des propri\u00e9t\u00e9s sociales des administr\u00e9s qui sont \u00e0 leur origine, mais aussi des configurations institutionnelles de chaque administration.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-file\"><a id=\"wp-block-file--media-91866cea-c28e-4973-9131-9d3d93501576\" href=\"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2023\/03\/04-15-NS.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">04.15_synth\u00e8se<\/a><a href=\"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2023\/03\/04-15-NS.pdf\" class=\"wp-block-file__button wp-element-button\" download aria-describedby=\"wp-block-file--media-91866cea-c28e-4973-9131-9d3d93501576\">T\u00e9l\u00e9charger<\/a><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-orange-color has-text-color has-link-color wp-elements-a333986644d16981bed8debc98536cec wp-block-paragraph\">Ouvrage publi\u00e9 \u00e0 La Documentation fran\u00e7aise : <strong><em>Le recours \u00e0 la justice administrative. Pratiques des usagers et usages des institutions<\/em><\/strong>, J<strong><strong>ean-Gabriel\u00a0Contamin, Emmanuelle\u00a0Saada, Alexis\u00a0Spire, Katia\u00a0Weidenfeld<\/strong>,\u00a0<\/strong>, La Documentation fran\u00e7aise, 2009, 187\u00a0p., EAN\u00a0: 9782110073013<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2007\/04\/Capture-decran-2024-08-26-152910.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-14666\"\/><\/figure>\n<\/div>","protected":false},"featured_media":0,"template":"","disciplines":[114],"collections":[119],"publication_tag":[1729,1085,818,596,1633,1555],"auteurs":[827,1728,1727,828],"class_list":["post-5883","publications","type-publications","status-publish","hentry","disciplines-droit","collections-rapports-de-recherche","publication_tag-acces-a-la-justice","publication_tag-administration","publication_tag-judiciarisation","publication_tag-juridictions-administratives","publication_tag-justice-administrative","publication_tag-usager","auteurs-alexis-spire","auteurs-emmanuelle-saada","auteurs-jean-gabriel-contamin","auteurs-katia-weidenfeld"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.1 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Le recours \u00e0 la justice administrative. Pratiques des usagers et usages des institutions - INSTITUT ROBERT BADINTER<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Les \u00e9tudes sur les relations que les profanes entretiennent avec le droit et des institutions qui s\u2019y rattachent restent rares. En particulier, les\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Le recours \u00e0 la justice administrative. Pratiques des usagers et usages des institutions - INSTITUT ROBERT BADINTER\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Les \u00e9tudes sur les relations que les profanes entretiennent avec le droit et des institutions qui s\u2019y rattachent restent rares. En particulier, les\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"INSTITUT ROBERT BADINTER\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-08-26T13:30:27+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2007\/04\/Capture-decran-2024-08-26-152910.png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/publications\\\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/publications\\\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\\\/\",\"name\":\"Le recours \u00e0 la justice administrative. Pratiques des usagers et usages des institutions - INSTITUT ROBERT BADINTER\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/publications\\\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/publications\\\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\\\/media_library\\\/2007\\\/04\\\/Capture-decran-2024-08-26-152910.png\",\"datePublished\":\"2007-04-24T12:57:00+00:00\",\"dateModified\":\"2024-08-26T13:30:27+00:00\",\"description\":\"Les \u00e9tudes sur les relations que les profanes entretiennent avec le droit et des institutions qui s\u2019y rattachent restent rares. En particulier, les\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/publications\\\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/publications\\\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/publications\\\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\\\/media_library\\\/2007\\\/04\\\/Capture-decran-2024-08-26-152910.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\\\/media_library\\\/2007\\\/04\\\/Capture-decran-2024-08-26-152910.png\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/publications\\\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Publications\",\"item\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/publications\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Le recours \u00e0 la justice administrative. Pratiques des usagers et usages des institutions\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/\",\"name\":\"INSTITUT ROBERT BADINTER\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"IRB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/#organization\",\"name\":\"INSTITUT ROBERT BADINTER\",\"url\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/logo-c10014.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/logo-c10014.svg\",\"caption\":\"INSTITUT ROBERT BADINTER\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/en\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Le recours \u00e0 la justice administrative. Pratiques des usagers et usages des institutions - INSTITUT ROBERT BADINTER","description":"Les \u00e9tudes sur les relations que les profanes entretiennent avec le droit et des institutions qui s\u2019y rattachent restent rares. En particulier, les","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Le recours \u00e0 la justice administrative. Pratiques des usagers et usages des institutions - INSTITUT ROBERT BADINTER","og_description":"Les \u00e9tudes sur les relations que les profanes entretiennent avec le droit et des institutions qui s\u2019y rattachent restent rares. En particulier, les","og_url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\/","og_site_name":"INSTITUT ROBERT BADINTER","article_modified_time":"2024-08-26T13:30:27+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2007\/04\/Capture-decran-2024-08-26-152910.png","type":"","width":"","height":""}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\/","url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\/","name":"Le recours \u00e0 la justice administrative. Pratiques des usagers et usages des institutions - INSTITUT ROBERT BADINTER","isPartOf":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2007\/04\/Capture-decran-2024-08-26-152910.png","datePublished":"2007-04-24T12:57:00+00:00","dateModified":"2024-08-26T13:30:27+00:00","description":"Les \u00e9tudes sur les relations que les profanes entretiennent avec le droit et des institutions qui s\u2019y rattachent restent rares. En particulier, les","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\/#primaryimage","url":"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2007\/04\/Capture-decran-2024-08-26-152910.png","contentUrl":"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2007\/04\/Capture-decran-2024-08-26-152910.png"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/le-recours-a-la-justice-administrative-pratiques-des-usagers-et-usages-des-institutions-note-de-synthese\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Publications","item":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/publications\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Le recours \u00e0 la justice administrative. Pratiques des usagers et usages des institutions"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/#website","url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/","name":"INSTITUT ROBERT BADINTER","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/#organization"},"alternateName":"IRB","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/#organization","name":"INSTITUT ROBERT BADINTER","url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/logo-c10014.svg","contentUrl":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/logo-c10014.svg","caption":"INSTITUT ROBERT BADINTER"},"image":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/publications\/5883","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/publications"}],"about":[{"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/publications"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5883"}],"wp:term":[{"taxonomy":"disciplines","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/disciplines?post=5883"},{"taxonomy":"collections","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/collections?post=5883"},{"taxonomy":"publication_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/publication_tag?post=5883"},{"taxonomy":"auteurs","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/auteurs?post=5883"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}