{"id":10431,"date":"2023-10-30T10:05:08","date_gmt":"2023-10-30T09:05:08","guid":{"rendered":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/?post_type=publications&#038;p=10431"},"modified":"2025-03-06T17:36:40","modified_gmt":"2025-03-06T16:36:40","slug":"mediation-conciliation-proces","status":"publish","type":"publications","link":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/mediation-conciliation-proces\/","title":{"rendered":"Les pr\u00e9alables obligatoires de m\u00e9diation\/conciliation dans le proc\u00e8s civil en France et en Allemagne"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En France, la conciliation pr\u00e9alable obligatoire dans le proc\u00e8s civil a \u00e9t\u00e9 introduite successivement depuis 2016 pour tous les litiges de voisinage et les litiges dont la valeur litigieuse est inf\u00e9rieure ou \u00e9gale \u00e0 5 000 \u20ac. En Allemagne, elle a \u00e9t\u00e9 exp\u00e9riment\u00e9e depuis plus de 20 ans, mais avec un champ d&rsquo;application nettement plus restreint qu\u00b4en France. L&rsquo;\u00e9quipe de recherche a saisi l&rsquo;occasion de cette situation de d\u00e9part pour comparer les r\u00e9glementations allemande et fran\u00e7aise relatives \u00e0 la conciliation obligatoire ainsi que les pratiques qui s&rsquo;y rapportent. <br>La recherche s\u2018est effectu\u00e9e, dans chacun des deux pays, essentiellement au moyen de questionnaires, de visites de tribunaux et d\u2019entretiens avec des principaux acteurs de la conciliation obligatoire (notamment magistrats et conciliateurs de justice). Cette recherche montre qu&rsquo;il existe des diff\u00e9rences majeures entre les deux pays dans la culture du r\u00e8glement amiable des litiges. En Allemagne, les juges jouent un r\u00f4le central dans le cadre de la conciliation obligatoire, tandis qu&rsquo;en France il existe d\u00e9j\u00e0 une infrastructure uniforme de conciliation reposant surtout sur le r\u00e9seau des conciliateurs de justice b\u00e9n\u00e9voles. <br>Sur la base du droit compar\u00e9, le rapport final formule des propositions pour une refonte substantielle du dispositif de la conciliation pr\u00e9alable obligatoire. <br>&#8211; Le champ d&rsquo;application de la conciliation obligatoire n&rsquo;est pas con\u00e7u de mani\u00e8re optimale, ni en Allemagne ni en France. Au lieu de pr\u00e9voir une conciliation obligatoire uniquement pour certaines valeurs de litiges, on pourrait \u00e0 l&rsquo;avenir l&rsquo;\u00e9tendre \u00e0 tous les litiges civils, sous r\u00e9serve de pr\u00e9voir une meilleure coordination avec certaines proc\u00e9dures sp\u00e9cifiques destin\u00e9es \u00e0 l\u2018obtention rapide d\u2018un titre ex\u00e9cutoire (injonction de payer \u2013 r\u00e9f\u00e9r\u00e9).<br>&#8211; Le statut des acteurs de la conciliation obligatoire (indemnisation, formation initiale et continue aux techniques de r\u00e9solution amiable des litiges) m\u00e9rite d&rsquo;\u00eatre clairement r\u00e9organis\u00e9 en Allemagne et en France avec une meilleure int\u00e9gration de ces conciliateurs dans l\u2018institution et les processus judiciaires.<br>&#8211; Diverses am\u00e9liorations du dispositif r\u00e8glementaire de la conciliation obligatoire sont \u00e9galement pr\u00e9conis\u00e9es, notamment l\u2018adoption d\u2018un syst\u00e8me de double convocation (devant un conciliateur et devant le tribunal), mais aussi l&rsquo;adaptation des r\u00e8gles de prescription et d\u2018assistance par avocat et la clarification des notions de conciliation et de m\u00e9diation.<br>&#8211; Il est enfin mis l\u2018accent sur l\u2018importance pour l&rsquo;Allemagne et la France d&rsquo;\u00e9tablir une v\u00e9ritable culture du r\u00e8glement amiable des conflits. Un dispositif de conciliation facilement accessible en amont de toute proc\u00e9dure en justice peut y contribuer, tout comme une information cons\u00e9quente (y compris par voie num\u00e9rique) sur les diff\u00e9rents m\u00e9canismes de r\u00e8glement amiable des litiges.<br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">La recherche \u00e9tudie de fa\u00e7on compar\u00e9e les r\u00e9glementations allemandes et fran\u00e7aises relatives \u00e0 la conciliation pr\u00e9alable obligatoire ainsi que les pratiques qui s\u2019y rapportent. Elle montre qu\u2019il existe des diff\u00e9rences majeures entre les deux pays dans la culture du r\u00e8glement amiable des litiges : en Allemagne, les juges jouent un r\u00f4le central dans le cadre de la conciliation obligatoire, tandis qu&rsquo;en France il existe d\u00e9j\u00e0 une infrastructure uniforme de conciliation reposant surtout sur le r\u00e9seau des conciliateurs de justice b\u00e9n\u00e9voles. Elle formule des propositions en vue d\u2019une refonte substantielle du dispositif de la conciliation pr\u00e9alable obligatoire. Elle pr\u00e9conise d\u2019abord de l\u2019\u00e9tendre \u00e0 tous les litiges civils. Elle recommande de revoir le statut des acteurs de la conciliation obligatoire et leur meilleure int\u00e9gration dans l\u2019institution et les processus judiciaires. Elle sugg\u00e8re diverses am\u00e9liorations au niveau r\u00e9glementaire, notamment l\u2018adoption d\u2018un syst\u00e8me de double convocation (devant un conciliateur et devant le tribunal), mais aussi l&rsquo;adaptation des r\u00e8gles de prescription et d\u2018assistance par avocat et la clarification des notions de conciliation et de m\u00e9diation. Enfin, elle met l\u2019accent sur l\u2018importance pour l&rsquo;Allemagne et la France d&rsquo;\u00e9tablir une v\u00e9ritable culture du r\u00e8glement amiable des conflits. Un dispositif de conciliation facilement accessible en amont de toute proc\u00e9dure en justice peut y contribuer, tout comme une information cons\u00e9quente (y compris par voie num\u00e9rique) sur les diff\u00e9rents m\u00e9canismes de r\u00e8glement amiable des litiges.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-file\"><a id=\"wp-block-file--media-bd44c72c-70e8-467d-9a3f-0acd269baade\" href=\"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2023\/10\/20.19_MEDIATION_CONCILIATION_synthese.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">20.19_MEDIATION_CONCILIATION_synthese<\/a><a href=\"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2023\/10\/20.19_MEDIATION_CONCILIATION_synthese.pdf\" class=\"wp-block-file__button wp-element-button\" download aria-describedby=\"wp-block-file--media-bd44c72c-70e8-467d-9a3f-0acd269baade\">T\u00e9l\u00e9charger<\/a><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-file\"><a id=\"wp-block-file--media-364b64dd-c49c-452d-ba6e-25bbfd7a89da\" href=\"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2023\/10\/20.19_MEDIATION_CONCILIATION_rapport.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">20.19_MEDIATION_CONCILIATION_rapport<\/a><a href=\"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2023\/10\/20.19_MEDIATION_CONCILIATION_rapport.pdf\" class=\"wp-block-file__button wp-element-button\" download aria-describedby=\"wp-block-file--media-364b64dd-c49c-452d-ba6e-25bbfd7a89da\">T\u00e9l\u00e9charger<\/a><\/div>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>R\u00e9sum\u00e9 en anglais \/ English version <\/summary>\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>In France, compulsory prior conciliation in civil proceedings has been introduced successively since 2016 for all neighbourhood disputes and disputes with a value in dispute of \u20ac5,000 or less. In Germany, it has been tried out for more than 20 years, but with a much narrower scope than in France. The research team took the opportunity of this starting situation to compare the German and French regulations on compulsory conciliation and the related practices. The research was carried out in both countries mainly by means of questionnaires and court visits with interviews of the main actors of compulsory conciliation (in particular judges and conciliators). This research shows that there are major differences between the two countries in the culture of alternative dispute resolution. In Germany, judges play a central role in compulsory conciliation, whereas in France there is already a uniform conciliation infrastructure based mainly on the network of voluntary conciliators. On the basis of comparative law, the final report makes proposals for a substantial overhaul of the system of compulsory prior conciliation. &#8211; The scope of compulsory conciliation is not optimally designed in Germany and in France. Instead of providing for compulsory conciliation only for certain types of disputes, it could be extended to all civil disputes in the future, subject to better coordination with certain specific procedures designed to obtain an enforceable title quickly (summary and urgent proceedings). &#8211; The status of those involved in compulsory conciliation (compensation, initial and further training in alternative dispute resolution techniques) deserves to be clearly reorganised in Germany and France, with better integration of these conciliators into the institution and the judicial processes. &#8211; Various improvements to the regulatory framework of compulsory conciliation are also indicated, in particular the adoption of a system of double summons (before a conciliator and before the court), but also the adaptation of the rules of prescription and assistance by a lawyer and the clarification of the concepts of conciliation and mediation. &#8211; The importance for Germany and France of establishing a genuine culture of alternative conflict resolution is finally emphasised. An easily accessible conciliation mechanism can contribute to this, as much as consistent information (including digital information) on the various mechanisms for alternative dispute resolution.<\/em><\/p>\n<\/details>\n","protected":false},"featured_media":0,"template":"","disciplines":[114,115],"collections":[119],"publication_tag":[1107,2869,2867,2866,2865,2868],"auteurs":[1700,2864],"class_list":["post-10431","publications","type-publications","status-publish","hentry","disciplines-droit","disciplines-sociologie","collections-rapports-de-recherche","publication_tag-commission-departementale-de-mediation","publication_tag-conciliateur","publication_tag-conciliation-obligatoire","publication_tag-mad","publication_tag-modes-alternatifs-de-reglement-des-differends","publication_tag-procedure-civile","auteurs-marc-vericel","auteurs-martin-zwickel"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Les pr\u00e9alables obligatoires de m\u00e9diation\/conciliation dans le proc\u00e8s civil en France et en Allemagne<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Compar\u00e9r les r\u00e9glementations allemandes et fran\u00e7aises relatives \u00e0 la conciliation pr\u00e9alable obligatoire\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/mediation-conciliation-proces\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Les pr\u00e9alables obligatoires de m\u00e9diation\/conciliation dans le proc\u00e8s civil en France et en Allemagne\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Compar\u00e9r les r\u00e9glementations allemandes et fran\u00e7aises relatives \u00e0 la conciliation pr\u00e9alable obligatoire\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/mediation-conciliation-proces\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"INSTITUT ROBERT BADINTER\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-03-06T16:36:40+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/publications\\\/mediation-conciliation-proces\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/publications\\\/mediation-conciliation-proces\\\/\",\"name\":\"Les pr\u00e9alables obligatoires de m\u00e9diation\\\/conciliation dans le proc\u00e8s civil en France et en Allemagne\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-10-30T09:05:08+00:00\",\"dateModified\":\"2025-03-06T16:36:40+00:00\",\"description\":\"Compar\u00e9r les r\u00e9glementations allemandes et fran\u00e7aises relatives \u00e0 la conciliation pr\u00e9alable obligatoire\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/publications\\\/mediation-conciliation-proces\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/publications\\\/mediation-conciliation-proces\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/publications\\\/mediation-conciliation-proces\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Publications\",\"item\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/publications\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Les pr\u00e9alables obligatoires de m\u00e9diation\\\/conciliation dans le proc\u00e8s civil en France et en Allemagne\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/\",\"name\":\"INSTITUT ROBERT BADINTER\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"IRB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/#organization\",\"name\":\"INSTITUT ROBERT BADINTER\",\"url\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\\\/media_library\\\/2025\\\/06\\\/logo-c10014.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\\\/media_library\\\/2025\\\/06\\\/logo-c10014.svg\",\"caption\":\"INSTITUT ROBERT BADINTER\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Les pr\u00e9alables obligatoires de m\u00e9diation\/conciliation dans le proc\u00e8s civil en France et en Allemagne","description":"Compar\u00e9r les r\u00e9glementations allemandes et fran\u00e7aises relatives \u00e0 la conciliation pr\u00e9alable obligatoire","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/mediation-conciliation-proces\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Les pr\u00e9alables obligatoires de m\u00e9diation\/conciliation dans le proc\u00e8s civil en France et en Allemagne","og_description":"Compar\u00e9r les r\u00e9glementations allemandes et fran\u00e7aises relatives \u00e0 la conciliation pr\u00e9alable obligatoire","og_url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/mediation-conciliation-proces\/","og_site_name":"INSTITUT ROBERT BADINTER","article_modified_time":"2025-03-06T16:36:40+00:00","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/mediation-conciliation-proces\/","url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/mediation-conciliation-proces\/","name":"Les pr\u00e9alables obligatoires de m\u00e9diation\/conciliation dans le proc\u00e8s civil en France et en Allemagne","isPartOf":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/#website"},"datePublished":"2023-10-30T09:05:08+00:00","dateModified":"2025-03-06T16:36:40+00:00","description":"Compar\u00e9r les r\u00e9glementations allemandes et fran\u00e7aises relatives \u00e0 la conciliation pr\u00e9alable obligatoire","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/mediation-conciliation-proces\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/mediation-conciliation-proces\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/mediation-conciliation-proces\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Publications","item":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Les pr\u00e9alables obligatoires de m\u00e9diation\/conciliation dans le proc\u00e8s civil en France et en Allemagne"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/#website","url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/","name":"INSTITUT ROBERT BADINTER","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/#organization"},"alternateName":"IRB","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/#organization","name":"INSTITUT ROBERT BADINTER","url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2025\/06\/logo-c10014.svg","contentUrl":"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2025\/06\/logo-c10014.svg","caption":"INSTITUT ROBERT BADINTER"},"image":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/publications\/10431","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/publications"}],"about":[{"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/publications"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10431"}],"wp:term":[{"taxonomy":"disciplines","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/disciplines?post=10431"},{"taxonomy":"collections","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/collections?post=10431"},{"taxonomy":"publication_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/publication_tag?post=10431"},{"taxonomy":"auteurs","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/auteurs?post=10431"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}