{"id":2784,"date":"2015-04-23T20:53:00","date_gmt":"2015-04-23T18:53:00","guid":{"rendered":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/?post_type=publications&#038;p=2784"},"modified":"2024-08-26T14:54:48","modified_gmt":"2024-08-26T12:54:48","slug":"espaces-politico-administratifs-et-barreau-de-paris-sociologie-dun-espace-frontiere-note-de-synthese","status":"publish","type":"publications","link":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/espaces-politico-administratifs-et-barreau-de-paris-sociologie-dun-espace-frontiere-note-de-synthese\/","title":{"rendered":"Espaces politico-administratifs et barreau de Paris. Sociologie d&rsquo;un espace-fronti\u00e8re"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ce rapport part d\u2019une \u00e9nigme. Depuis le d\u00e9but des ann\u00e9es 1990, on observe aux fronti\u00e8res de la politique, de l\u2019administration et du barreau d\u2019affaires un flux continu de passages et de circulations. Anciens pr\u00e9sidents de section du Conseil d\u2019\u00c9tat, secr\u00e9taires g\u00e9n\u00e9raux de l\u2019\u00c9lys\u00e9e ou de Matignon, ministres de l\u2019\u00e9conomie ou de la justice, mais aussi jeunes ma\u00eetres des requ\u00eates au Conseil d\u2019\u00c9tat ou conseiller r\u00e9f\u00e9rendaire \u00e0 la Cour des comptes, directeurs d\u2019unit\u00e9 au Service de la l\u00e9gislation fiscale, membres de cabinet minist\u00e9riel ou fonctionnaires des agences de r\u00e9gulation des march\u00e9s s\u2019inscrivent sur le tard au barreau pour y exercer la profession d\u2019avocat. Bien que parfois m\u00e9diatis\u00e9, le ph\u00e9nom\u00e8ne lui-m\u00eame est rest\u00e9 sous le radar&nbsp;: on ignore tout de ceux qui, politiques et\/ou fonctionnaires, circulent ainsi&nbsp;; on ne sait rien des&nbsp;<em>law firms<\/em>&nbsp;o\u00f9 ils exercent et des dossiers dont ils ont la charge ; on reste ignorant de ces nouveaux circuits de circulation qui se sont ainsi impos\u00e9s \u00e0 la fronti\u00e8re des espaces publics et priv\u00e9s, etc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">En s\u2019appuyant sur un riche mat\u00e9riau biographique portant sur les pr\u00e8s de 300 \u00ab&nbsp;transfuges&nbsp;\u00bb et de nombreux entretiens (plus d\u2019une trentaine), cette enqu\u00eate propose une premi\u00e8re cartographie cet espace-fronti\u00e8re et suit ces nouvelles pratiques telles qu\u2019elles se d\u00e9veloppent depuis vingt cinq ans. Le premier chapitre resitue l\u2019histoire du brouillage progressif de ces fronti\u00e8res sectorielles. Le second chapitre pr\u00e9sente une analyse des trajectoires des \u00ab&nbsp;transfuges&nbsp;\u00bb. Le troisi\u00e8me chapitre propose une cartographie de ces espaces de circulation \u00e0 la crois\u00e9e des secteurs publics et priv\u00e9s. Enfin, le quatri\u00e8me et dernier chapitre offre un contre-point en analysant les circulations \u00e9quivalentes qui ont lieu \u00e0 Bruxelles autour des institutions de l\u2019Union europ\u00e9enne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ni \u00ab&nbsp;retour&nbsp;\u00bb \u00e0 la R\u00e9publique des avocats, ni \u00ab&nbsp;am\u00e9ricanisation&nbsp;\u00bb de la vie publique, ces circulations r\u00e9v\u00e8lent d\u2019abord la formation d\u2019une importante&nbsp;<em>zone-fronti\u00e8re<\/em>&nbsp;entre l\u2019\u00c9tat et les acteurs \u00e9conomiques o\u00f9 excellent aujourd\u2019hui consultants et sp\u00e9cialistes en \u00ab&nbsp;affaires publiques&nbsp;\u00bb. Entre op\u00e9rations d\u2019&nbsp;\u00ab&nbsp;optimisation fiscale&nbsp;\u00bb, contrats de partenariats priv\u00e9-public, autorisations de mise sur march\u00e9, cessions d\u2019actifs publics, r\u00e9gulation des march\u00e9s financiers et contr\u00f4le des pratiques anti-concurrentielles, c\u2019est tout un march\u00e9 du conseil des acteurs priv\u00e9s et publics qui s\u2019est constitu\u00e9 au cours des deux derni\u00e8res d\u00e9cennies, \u00e0 mesure qu\u2019\u00e9mergeait l\u2019\u00ab \u00c9tat r\u00e9gulateur&nbsp;\u00bb du&nbsp;<em>New public management<\/em>&nbsp;et ses multiples agences. Le rapport fait ainsi appara\u00eetre la grande diversification des activit\u00e9s de courtage et d\u2019interm\u00e9diation public-priv\u00e9 effectu\u00e9es par des cabinets d\u2019avocats qui alternent fr\u00e9quemment le r\u00f4le de conseil de l\u2019\u00c9tat et de lobbying pour le compte des entreprises. De la sorte, l\u2019enqu\u00eate r\u00e9v\u00e8le les nouvelles fonctions politiques et sociales du droit et du barreau \u00e9rig\u00e9s en \u00ab&nbsp;espace carrefour&nbsp;\u00bb entre le secteur public et le secteur priv\u00e9 et lieu privil\u00e9gi\u00e9 de reconversion et de circulation entre ces deux p\u00f4les. Mais au-del\u00e0, ces circulations entre les grands corps, les espaces publics de r\u00e9gulation, les cabinets de conseil en affaires publiques et les grands groupes priv\u00e9s montrent que le circuit ferm\u00e9 des grands corps de l\u2019\u00c9tat que d\u00e9crivait la science politique au tournant des ann\u00e9es 1970-1980 a bien v\u00e9cu&nbsp;: une nouvelle \u00e9lite politico-administrative \u00e9merge, celle des \u00ab&nbsp;fonctionnaires-avocats&nbsp;\u00bb, courtiers incontournables des rapports entre acteurs publics et priv\u00e9s et porteur ce faisant d\u2019une nouvelle d\u00e9finition de l\u2019int\u00e9r\u00eat g\u00e9n\u00e9ral.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-file\"><a id=\"wp-block-file--media-0258ad07-e075-4daf-8add-0561ec11c7ce\" href=\"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2022\/10\/Re%CC%81sume%CC%8110pages.docx-POUR-SITE.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">11.31_synth\u00e8se<\/a><a href=\"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2022\/10\/Re%CC%81sume%CC%8110pages.docx-POUR-SITE.pdf\" class=\"wp-block-file__button wp-element-button\" download aria-describedby=\"wp-block-file--media-0258ad07-e075-4daf-8add-0561ec11c7ce\">T\u00e9l\u00e9charger<\/a><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-file\"><a id=\"wp-block-file--media-4ed04b41-d4a3-4c13-99ba-5e6c11d932e5\" href=\"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2015\/04\/11.31.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">11.31_rapport<\/a><a href=\"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2015\/04\/11.31.pdf\" class=\"wp-block-file__button wp-element-button\" download aria-describedby=\"wp-block-file--media-4ed04b41-d4a3-4c13-99ba-5e6c11d932e5\">T\u00e9l\u00e9charger<\/a><\/div>\n","protected":false},"featured_media":0,"template":"","disciplines":[114],"collections":[119],"publication_tag":[727,724,725,730,731,732,729,726,728],"auteurs":[221,52,3048],"class_list":["post-2784","publications","type-publications","status-publish","hentry","disciplines-droit","collections-rapports-de-recherche","publication_tag-affaires-publiques","publication_tag-barreau","publication_tag-espaces-politico-administratifs","publication_tag-etat-regulateur","publication_tag-fonctionnaires-avocats","publication_tag-interet-general","publication_tag-optimisation-fiscale","publication_tag-transfuges","publication_tag-zone-frontiere","auteurs-antoine-vauchez","auteurs-lola-avril","auteurs-pierre-france"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Espaces politico-administratifs et barreau de Paris. Sociologie d&#039;un espace-fronti\u00e8re - INSTITUT ROBERT BADINTER<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Ce rapport part d\u2019une \u00e9nigme. Depuis le d\u00e9but des ann\u00e9es 1990, on observe aux fronti\u00e8res de la politique, de l\u2019administration et du barreau d\u2019affaires un\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/espaces-politico-administratifs-et-barreau-de-paris-sociologie-dun-espace-frontiere-note-de-synthese\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"fr_FR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Espaces politico-administratifs et barreau de Paris. Sociologie d&#039;un espace-fronti\u00e8re - INSTITUT ROBERT BADINTER\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ce rapport part d\u2019une \u00e9nigme. Depuis le d\u00e9but des ann\u00e9es 1990, on observe aux fronti\u00e8res de la politique, de l\u2019administration et du barreau d\u2019affaires un\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/espaces-politico-administratifs-et-barreau-de-paris-sociologie-dun-espace-frontiere-note-de-synthese\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"INSTITUT ROBERT BADINTER\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-08-26T12:54:48+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/publications\\\/espaces-politico-administratifs-et-barreau-de-paris-sociologie-dun-espace-frontiere-note-de-synthese\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/publications\\\/espaces-politico-administratifs-et-barreau-de-paris-sociologie-dun-espace-frontiere-note-de-synthese\\\/\",\"name\":\"Espaces politico-administratifs et barreau de Paris. Sociologie d'un espace-fronti\u00e8re - INSTITUT ROBERT BADINTER\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2015-04-23T18:53:00+00:00\",\"dateModified\":\"2024-08-26T12:54:48+00:00\",\"description\":\"Ce rapport part d\u2019une \u00e9nigme. Depuis le d\u00e9but des ann\u00e9es 1990, on observe aux fronti\u00e8res de la politique, de l\u2019administration et du barreau d\u2019affaires un\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/publications\\\/espaces-politico-administratifs-et-barreau-de-paris-sociologie-dun-espace-frontiere-note-de-synthese\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/publications\\\/espaces-politico-administratifs-et-barreau-de-paris-sociologie-dun-espace-frontiere-note-de-synthese\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/publications\\\/espaces-politico-administratifs-et-barreau-de-paris-sociologie-dun-espace-frontiere-note-de-synthese\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Publications\",\"item\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/publications\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Espaces politico-administratifs et barreau de Paris. Sociologie d&rsquo;un espace-fronti\u00e8re\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/\",\"name\":\"INSTITUT ROBERT BADINTER\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"IRB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"fr-FR\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/#organization\",\"name\":\"INSTITUT ROBERT BADINTER\",\"url\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"fr-FR\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\\\/media_library\\\/2025\\\/06\\\/logo-c10014.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\\\/media_library\\\/2025\\\/06\\\/logo-c10014.svg\",\"caption\":\"INSTITUT ROBERT BADINTER\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/institutrobertbadinter.fr\\\/fr\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Espaces politico-administratifs et barreau de Paris. Sociologie d'un espace-fronti\u00e8re - INSTITUT ROBERT BADINTER","description":"Ce rapport part d\u2019une \u00e9nigme. Depuis le d\u00e9but des ann\u00e9es 1990, on observe aux fronti\u00e8res de la politique, de l\u2019administration et du barreau d\u2019affaires un","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/espaces-politico-administratifs-et-barreau-de-paris-sociologie-dun-espace-frontiere-note-de-synthese\/","og_locale":"fr_FR","og_type":"article","og_title":"Espaces politico-administratifs et barreau de Paris. Sociologie d'un espace-fronti\u00e8re - INSTITUT ROBERT BADINTER","og_description":"Ce rapport part d\u2019une \u00e9nigme. Depuis le d\u00e9but des ann\u00e9es 1990, on observe aux fronti\u00e8res de la politique, de l\u2019administration et du barreau d\u2019affaires un","og_url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/espaces-politico-administratifs-et-barreau-de-paris-sociologie-dun-espace-frontiere-note-de-synthese\/","og_site_name":"INSTITUT ROBERT BADINTER","article_modified_time":"2024-08-26T12:54:48+00:00","twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/espaces-politico-administratifs-et-barreau-de-paris-sociologie-dun-espace-frontiere-note-de-synthese\/","url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/espaces-politico-administratifs-et-barreau-de-paris-sociologie-dun-espace-frontiere-note-de-synthese\/","name":"Espaces politico-administratifs et barreau de Paris. Sociologie d'un espace-fronti\u00e8re - INSTITUT ROBERT BADINTER","isPartOf":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/#website"},"datePublished":"2015-04-23T18:53:00+00:00","dateModified":"2024-08-26T12:54:48+00:00","description":"Ce rapport part d\u2019une \u00e9nigme. Depuis le d\u00e9but des ann\u00e9es 1990, on observe aux fronti\u00e8res de la politique, de l\u2019administration et du barreau d\u2019affaires un","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/espaces-politico-administratifs-et-barreau-de-paris-sociologie-dun-espace-frontiere-note-de-synthese\/#breadcrumb"},"inLanguage":"fr-FR","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/espaces-politico-administratifs-et-barreau-de-paris-sociologie-dun-espace-frontiere-note-de-synthese\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/espaces-politico-administratifs-et-barreau-de-paris-sociologie-dun-espace-frontiere-note-de-synthese\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Publications","item":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/publications\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Espaces politico-administratifs et barreau de Paris. Sociologie d&rsquo;un espace-fronti\u00e8re"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/#website","url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/","name":"INSTITUT ROBERT BADINTER","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/#organization"},"alternateName":"IRB","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"fr-FR"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/#organization","name":"INSTITUT ROBERT BADINTER","url":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"fr-FR","@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2025\/06\/logo-c10014.svg","contentUrl":"https:\/\/ierdj.fra1.digitaloceanspaces.com\/media_library\/2025\/06\/logo-c10014.svg","caption":"INSTITUT ROBERT BADINTER"},"image":{"@id":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/publications\/2784","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/publications"}],"about":[{"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/publications"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2784"}],"wp:term":[{"taxonomy":"disciplines","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/disciplines?post=2784"},{"taxonomy":"collections","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/collections?post=2784"},{"taxonomy":"publication_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/publication_tag?post=2784"},{"taxonomy":"auteurs","embeddable":true,"href":"https:\/\/institutrobertbadinter.fr\/fr\/wp-json\/wp\/v2\/auteurs?post=2784"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}